Dalhin mo ang basura mo

"Bring your trash with you when you leave" ang nasa karatula

ang basura mo'y di itatapon, dadalhin mo na

kaya ba ng dibdib mo ang ganitong disiplina?

na basura mo'y basura mo, dapat mong ibulsa

"Return packaging materials to the store of purchase."

ang bilin ba nilang ito sa palagay mo'y labis?

pinuntahan mo'y "garbage-free zone", di ka ba nainis?

di ba't kaygandang sariling basura'y iniimis?

tama bang basura mo'y sa bulsa muna isuksok?

ganitong gawi ba'y masisikmura mong malunok?

ihiwalay ang nabubulok sa di nabubulok

magsunog ng basura'y bawal, nakasusulasok

"Kung di mo kayang maglinis, huwag ka nang magdumi."

ang biling ito sa bayan at sarili'y may silbi

di ba't ang malinis na lugar ay nakawiwili?

"Tapat ko, linis ko" ay islogang dulot ay buti

- gregoriovbituinjr.

Paglalaro ng math games sa selpon

madalas, kaysarap maglaro ng math games sa selpon
lalo na't napagod sa ginawa buong maghapon
pahinga'y maglaro nito kaysa paglilimayon
nahasa ang utak, baka humusay pa paglaon

larong nagagamit ang kaalaman sa aldyebra
o dyometriya, mga sangay ng matematika
lalo na't mga numero'y lagi nating kasama
baka matuto ka pa ng samutsaring pormula

mayroong pabilisan ng adisyon at subtraksyon
may patalasan sa multiplikasyon at dibisyon
pormulang M.D.A.S. ay masusubok mo doon
sa mundo ng sipnayan ay tila ka naglimayon

sinong maysabing matematika'y nakakatakot
kung sa math games sa selpon ay natutong pumalaot
madali mo pang mabura't maiwasto ang sagot
ang saya-saya na, laro pa'y di nakakabagot

- gregoriovbituinjr.

Ginisang kamatis at hibe

madalas, upang makamura'y di na magkakarne

tulad ngayon, ginisa ko ang kamatis at hibe

lalo't kwarantina, walang kita, di mapakali

nagkasya man sa murang ulam, di ka magsisisi

kung may serbesa't alak lang, kaysarap na pulutan

habang bumabangka ka sa samutsaring kwentuhan

sa sarap ng luto, baka ngalan mo'y malimutan

haha, aba'y grabe, hibe't kamatis pa lang iyan

sa panahon ngayon, kailangang magtipid-tipid

magtanim-tanim din ng gulay sa pali-paligid

malay mo, masagip sa gutom ang iyong kapatid

at pamilya dahil nagsipag ka, di mo ba batid?

mag-ulam din ng hibe't kamatis paminsan-minsan

lalo na't tulad ko'y vegetarian at budgetarian

kung maiksi ang kumot, mamaluktot ka rin naman

saka umunat pag kinikita na'y kainaman

- gregoriovbituinjr.

Payong

tila dwende ang naroong nakasandal sa dingding

na marahil agad reaksyon mo sa biglang tingin

baka matakot ka agad pagkat mapamahiin

iyon pala'y payong lang kung lapitan mo't suriin

bakit kasi doon sa pader sinandal ang payong

nahintakutan tuloy yaong nakakita niyon

paumanhin kung natakot ka, amin iyang payong

basa iyan kanina't nilagay ko iyan doon

gayunman, sa matatalas at mapanuring mata

tanong agad: "Kaninong payong 'to? Pahiram muna."

malakas pa naman ang ulan, di siya nagdala

ng payong na magagamit pagtawid ng kalsada

kaya dapat maging mapanuri kahit nasaan

sinabi ng mata'y huwag agad paniwalaan

dapat may kongkretong pagsusuri sa kalagayan

upang malayo sa anupamang kapahamakan

- gregoriovbituinjr.

Talbos ng kamote't sardinas

sa bakuran sa umaga'y kaysarap ding mamitas

ng talbos ng kamoteng igigisa sa sardinas

ulam din itong sa kwarantina'y pagkaing ligtas

payat man ay nadarama ring ito'y pampalakas

sa sibuyas at bawang ito'y aking iginisa

o, kaybango ng bawang na nanuot sa sikmura

hanggang nilagay ang sardinas na dinurog ko na

at hinalo ang talbos, O, anong sarap ng lasa

hanggang maluto na ito't sa hapag na'y hinain

nilantakan din nila ang masarap kong lutuin

tanghalian iyon, sa linamnam ay nabusog din

sa sarap, pangalan ko'y tila nalimutan ko rin

habang kumakain ay aking napagninilayan

ang mga paruparong naglilibot sa lansangan

at sa puno ng gumamela'y nagkakatuwaan

tila kaytamis ng nektar doong masarap tikman

natapos ang aming kain, tiyan din ay nabundat

sa napagninilayan ay bakit napamulagat

habang nililikha ang mga tulang nadalumat

mula sa pintig ng puso, danas, at diwang mulat

- gregoriovbituinjr.

Sabong

ang mga manok naming alaga'y malalaki na

nakikipagsabong na sa mga kapatid nila

di man sila nagpapatayan, animo'y tupada

di ko naman maawat, may sariling buhay sila

sila'y tatlong buwang higit pa lamang nabubuhay

nasubaybayan ko sila mula itlog sa salay

hanggang maglabasan na ang labing-isang inakay

ngayon, malaki na silang animo'y nagsasanay

kung susuriin, iba ang buhay nila paglaon

at pag ginusto ng tao, sila na'y isasabong

buhay nila'y pagpupustahan ng mga sugarol

wala silang malay na buhay nila'y binabaon

inaalagaan sila upang sila'y kainin

iyon ang pakinabang nila sa daigdig natin

ngunit ang sugal na sabong ay inimbento man din

baka magkapera kung alaga'y papanalunin

- gregoriovbituinjr.

Paglisan upang magpatuloy sa laban

nais ko mang umalis sa lugar na anong lungkot

narito't hungkag ang buhay, di dapat makalimot

na isang tibak na may tungkuling masalimuot

na dapat gampanan anuman ang pasikot-sikot

asawa ko'y di ko naman basta na lang iiwan

nang di kami nag-uusap, nang walang kumbinsihan

sa kilusan, may katapat iyong kaparusahan

pag nang-iwan ng asawa'y maiimbestigahan

may disiplinary action o D. A. sa akto ko

ilalapat pag napatunayang may sala ako

di ako makakatakas sa kuko ko't anino

lalo't tibak akong may adhikain at prinsipyo

kahit sa Katipunan, myembro'y di dapat mang-api

ng kapwa, lalo't asawa, o sinumang babae

na kung aalis ako, siya'y aking makumbinsi

lumuha man siya'y may pinag-usapan na kami

ako'y aktibistang di pansarili lang ang isip

kundi ang hustisya't karapatang pantao'y hagip

pagbabago ng sistema sa puso'y halukipkip

kaya pag nang-api ng kapwa'y di lubos malirip

ako'y aktibistang ayaw sa pagsasamantala

kaya dapat kong gawin ang wastong pagpapasiya

ito man ay danas, prinsipyo, ideyolohiya

habang tinataguyod ang panlipunang hustisya

minsan, upang magpatuloy, kailangang umalis 

upang maisakatuparan ang adhika't nais

upang kaaway ng uri'y tuluyan nang magahis

tupdin ang misyon ko, yaring buhay man ay ibuwis

pag naayos ang lahat, isasama ko sa lakbay

ang aking asawang tanging sinisinta sa buhay

habang nasa puso ang prinsipyo't adhikang taglay

sa lipunang itong dapat lamang baguhing tunay

- gregoriovbituinjr.

Sa danas ng dugo ko't diwa

kung nais nilang ako'y tuluyang mahiwalay na

doon sa kinaaaniban kong kilusang masa

tatanggapin kong mahiwalay sa tama ng bala

sa noo, doon sa pagitan ng dalawang mata

pagkat tibak akong sumumpang hanggang kamatayan

na tutuparin ang adhikain ng Katipunan

makabagong Kastila'y Pilipinong kababayan

makabagong Amer'kano'y mapang-aping gahaman

patuloy kong tatanganan ang prinsipyo't adhika

lipunang makatao'y itayo mula sa wala

makabagong Katipunero'y uring manggagawa

makabagong bayani'y ang hukbong mapagpalaya

ako'y makatang tinutula'y mga samutsari

iba't ibang paksang sa puso't diwa'y di mawari

dumudugo ang utak laban sa mapang-aglahi

upang magagap ng masang nagbabakasakali

magtatatlong dekada nang lingkod ng sambayanan

pangarap pa ring makitang magwawagi sa laban

magretiro sa misyong ito'y wala sa isipan

hanggang sa huling hininga, pagbaka'y karangalan

- gregoriovbituinjr.

Ang nasa loob

minsan, hayaan mong sabihin ko ang nasa loob

kaysa makitang aking ulo'y laging nakasubsob

dahil sa gawaing nasa puso, ako'y marubdob

minsan nga, pag umulan, sa iba'y makikisukob

nadarama ko ngayon ay kawalan, pagkahungkag

pag-eekobrik ko'y pagmumukmok, di mapanatag

nilabhan ay kaytagal matuyo, nababagabag

sa bawat tilamsik ng mantika'y di makasalag

pinupulikat dahil sagad sa buto ang lamig

kaya tuwing madaling araw, binti'y namimitig

habang nasa isip ang lamlam ng bawat mong titig

pati indayog ng tinig mo'y kaysarap marinig

ngiti ko'y masisilayan mo sa bawat umaga

nasa silong at ang sahig ay lilinisin muna

kukusutin, sasabunin ang naroong labada

magbabanlaw, maliligo, maghihilod tuwina

subalit pare-pareho na lang ang bawat araw

nais ko nang hilahin ang bawat gabing kaypanglaw

damit ko'y nais kong baligtarin, baka naligaw

sa matematikang sinusuri'y tila lumabnaw

narito nga't nasasaloob ko'y nais ilabas

habang pinagmamasdan ang gumapang na ilahas

tila baga may ibinubulong ang mga pantas

na dapat nang itayo ang isang lipunang patas

- gregoriovbituinjr.

Pag nahalal ka

pag binigyan ka ng pambihirang pagkakataon

na mahalal ng kasapian sa isang posisyon

huwag mo itong pabayaan, huwag maglimayon

kundi gampanan mong mabuti ang tungkuling iyon

mabuhay ka't nahalal ka sa posisyong iyan

tandang mayroon kang karapatan sa pamunuan

kinilala ng marami ang iyong kakayahan

lalo na't di ka paslit na basta aayaw na lang

pagtangan mo sa tungkulin ay iyong pagbutihin

ang posisyon mo'y pag-aralan, anong dapat gawin

kung may problema man, kolektibo itong lutasin

huwag basta kakalas dahil lang may suliranin

gago ka kung magre-resign ka lang, putanginamo

sana noong una pa'y di mo na tinanggap ito

sana noong una'y di ka na nagpahalal dito

maliban kung nadisgrasya't di makapagtrabaho

di basta-basta ang oportunidad na maboto

huwag mong balewalain ang desisyon ng tao

tinanggap mo na ang posisyon, pahalagahan mo

gampanan mong husay hanggang matapos ang termino

- gregoriovbituinjr.

Balintuna

Balintuna

noon at ngayon, may tinutumba dahil sa tokhang

maraming natutuwa sa ginagawa ng halang

ngunit nang minamahal na nila ang tumimbuwang

sila'y dagling napoot, buhay daw ay di ginalang

- gregoriovbituinjr.

Noon

noon nga'y sinisipat-sipat ko ang isang buko
habang nangangati nang kalabitin ang gatilyo
ngunit aba'y sayang naman ang pinupuntirya ko
baka may tubig pa yaong titighaw sa uhaw ko

noon, binubutingting ko't nililinis mabuti
ang loob ng kwarenta'y singko at mahabang riple
habang may kwarenta pesos na nilagang kamote
na kinukukot, huwag lamang uutot sa tabi

noon nga'y maraming nababalitang agaw-armas
na ginagamit marahil ng iba sa pag-utas
habang ako naman ay namimitas ng bayabas
tila mas masarap ang sinigwelas kaysa ubas

noon, hinihimas-himas ko yaong eskopeta
nakatingala sa langit, may dumaang kometa
dahil sa kamote, ako'y nagtungo sa kubeta
maya-maya'y uminom na rin ng isang tableta

- gregoriovbituinjr.

Ako'y kawal-mandirigma ng kilusang paggawa

ako'y kawal-mandirigma ng kilusang paggawa
sa isang kawal, una lagi'y tungkuling panata
tulad sa sundalo, una ang sinumpaang bansa
tungkulin ko'y dapat tupdin bilang mapagpalaya

kaya anong ginagawa ko sa malayong pook?
na sa kwarantina'y mag-ekobrik lang at magmukmok?
bilang kawal ng hukbong mapagpalaya'y kalahok
upang ilagay ang uring manggagawa sa tuktok

iyan sa higit dalawa't kalahating dekada
kong pagkilos kasama ang dukha, obrero't masa
misyon sa kauri'y mag-organisa't magdepensa
upang kamtin ng bayan ang panlipunang hustisya

kaya dapat gampanang husay ang aking tungkulin
balikan ang kolektibo't ang mithi'y sariwain
upang katungkulan ay tuluyan pang paghusayin
at pagdepensa sa aping masa'y tiyaking tupdin

- gregoriovbituinjr.

Bilang halal na sekretaryo heneral

nananatili pa akong sekretaryo heneral

pinunong mayorya ng kasapian ang naghalal

isa ring tungkulin ko ang pagiging paralegal

ngunit iniiwan ang pinamumunuan, hangal

tama ba para sa hinalal ang ganitong asal?

tatawanan ako pag ganito ang kaasalan

na sa aking pagkatao'y masamang marka naman

baka di na nila ako pa'y pagkatiwalaan

pagkat mismong tungkulin ko'y aking pinabayaan

pag ganito na, sa pagkatao ko'y kahihiyan

dahil ako'y halal, dapat ko lamang pangunahan

ang kasapian sa mga gawain, katungkulan,

isyu'y pag-usapan, misyon ay isakatuparan

ang tungkulin ko'y dapat tapat kong ginagampanan

ang prinsipyong tinanganan ay dapat panindigan

bagamat di ako nagpabaya sa ating dyaryo

dapat pa ring asikasuhin ang maraming kaso

kaya sa mga kasapi, ako'y hintayin ninyo

di umaatras sa nakaatang na tungkulin ko

gumagawa lang ng paraang makabalik ako

bilang inyong hinalal na sekretaryo heneral

at sa aking pinagsanayan bilang paralegal

kung di ko magagampanan ang tungkulin kong halal

dapat lang parusahan ako ng sanlibong buntal

pagkat di marapat tularan ang tulad kong hangal

- gregoriovbituinjr.

* Ang may-akda ang kasalukuyang sekretaryo heneral ng pambansang organisasyong Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML) mula Setyembre 2018, at kasalukuyang sekretaryo heneral din ng Ex-Political Detainees Initiative (XDI) na nahalan ng dalawang beses, Hulyo 2017, at Disyembre 2019). Siya ay sekretaryo naman ng history group na Kamalaysayan (Kaisahan sa Kamalayan sa Kasaysayan) mula 2017 hanggang kasalukuyan.

Pagbalik sa dating ako

pinuntahan ko ang Baguio, walang bus sa terminal
nais kong umalis ngunit walang bus sa terminal
bakit nais ng tadhanang ako rito'y magtagal
pag nanatili pa rito'y baka magpatiwakal

puntahan lamang ito ng turistang namamasyal
kung di ka tagarito, baka di ka rin tumagal
iba ang wika, payapang-payapa, amoy banal
akong tambay ng Quiapo'y tila isang pusakal

bawal mag-kompyuter ang manunulat na tulad ko
sayang daw ang kuryente't wala rin daw sweldo rito
tingin pa'y pulos pesbuk lang daw imbes magtrabaho
pati pag-eekobrik ko sa silong pa'y punado

umagang gigising, maglalaba, maglalampaso
sa hapon, magsasaing, magluluto, magpiprito
sa gabi'y tinitiyak na malinis ang lababo
ginagawa ang dapat sa araw ko't gabi rito

subalit sadyang iba na ang aking pakiramdam
kaya nais ko na talagang dito'y magpaalam
pakitungo naman nila sa akin ay kay-inam
ngunit puso ko'y wala rito, ako'y nagdaramdam

nais kong bumalik sa lungsod, doon sa Angono,
Antipolo, Binangonan, Tanay, Quiapo, Tondo
upang magawa ang dati't mga plano kong libro
upang sarili'y manumbalik, ako'y maging ako

- gregoriovbituinjr.

Ako'y isang dalagang ina

ako'y isang dalagang ina, narito't tulala
kwento ko sana'y unawain habang lumuluha
sa gitna ng pagdurusa'y nabuntis akong bigla
pagkat tatlong lalaki noon yaong gumahasa

di ko malaman bakit iyon sa akin nangyari
bakit sa pagdurusa't ngitngit ako na'y sakbibi
sino bang sisisihin ko, ang akin bang sarili?
gayong di ako mababang lipad na kalapati

doon nga sa restoran kong pinagtatrabahuhan
ay maraming nanliligaw, mahirap at mayaman
may nabasted din ako, mayroong nagalit naman
hanggang may tumangay sa akin, ako'y piniringan

nagpipiglas ako subalit ako'y pinagsuntok
sa tiyan, ginahasa ako't tuluyang nalugmok
ang puri ko'y winasak ng mga hayok na hayok
sayang-saya pa silang sa loob ko'y nagpaputok

ilang araw at buwan ang lumipas ay buntis din
hanggang sa isilang ang batang di sana sa akin
wala akong magawa, pabayaan siya'y krimen
tanging nagawa'y sigaw: hustisya para sa akin!

- gregoriovbituinjr.

Pagtahan sa libingan

ang kinalalagyan ko ngayon ay isang libingan
payapang-payapa, pulos na lang katahimikan
isang palamunin at pabigat lang sa tahanan
dapat ko nang bumalik sa pagsisilbi sa bayan

nakakulong lang ako sa payapang sementeryo
kunwari na lang ang ngiti't tuwang nadarama ko
ang esensya ng buhay na hanap ko'y wala rito
lalo't tibak akong mayroong adhika't prinsipyo

para na lang ako ritong naaagnas na bangkay
pag tumagal pa rito'y baka na magpakamatay
ang kwarantinang ito sa utak ko'y sumisinsay
pinapalakol ang ulo kong di na mapalagay

kain, tulog, mag-ekobrik, palamunin, pabigat
walang karamay, walang kausap, sa kita'y salat
wala ring magpayo mula sa kolektibong mulat
baka di pa tapos ang taon, buhay ko'y masilat

bilang makatang tapat sa pagtula'y aking hiling
ilibing akong ang kasama'y Alagad ng Sining
sa sementeryo ng Angono nais kong malibing
dalawang Alagad ng Sining doon makapiling

- gregoriovbituinjr.

Ako'y parusahan kung nagtaksil

kahit magtinda ako rito ng kung anu-ano
hungkag ang buhay kahit dito makapagtrabaho
hungkag ang buhay dito, iyon ang nadarama ko
pagkat di na ako ang ako, oo, dating ako

tulad ko'y isang mandirigmang wala sa labanan
habang mga kasama'y nangangamatay sa laban
ramdam kong sa matinding digmaan ako'y nang-iwan
gayong dapat laban ay aking pinangungunahan

sekretaryo heneral? nang-iiwan ng kasama?
ang dapat sa mga tulad ko'y magpakamatay na!
sayang ang pakikibakang halos tatlong dekada
kung mauwi lang sa wala! ako ba'y inutil na?

dapat umuwi sa pinagsilbihang sambayanan
lalo't retirement sa tulad ko'y isang kaululan
di pa nananalo ang rebo'y agad kong iiwan?
sa ginawa kong ito, nais kong maparusahan!

pagkat di ako traydor, ayokong tawaging taksil
bala sa ulo'y sapat upang buhay ko'y makitil
ito ang kahilingan ko kung ako'y isang taksil
gawin akong halimbawa upang iba'y masupil

- gregoriovbituinjr.

Matagal na akong patay

matagal na akong patay, ngayon lang napagnilay
mula nang mapadpad sa lugar na ito na'y patay
di na ako ang dating ako noong nabubuhay
tila sa sementeryong tahimik na nakahimlay

patay na pala ako, ngayon ko lang napag-isip
kaya pala aking dibdib ay laging nagsisikip
sa anim na buwang lockdown, di ko lubos malirip
na narito pa rin akong tila nananaginip

ako pala'y patay na, ngayon nga'y napagtanto ko
di na ako ang ako pagkat kayraming nagbago
nasa isang lugar akong animo'y sementeryo
payapang-payapa, di nababagay sa tulad ko

lalo't ako'y aktibistang dapat nasa labanan
nag-oorganisa ng dukha't kapwa mamamayan
bakit ba ako napadpad sa payapang kulungan
kung tatagal pa rito'y isa itong kamatayan

di na ako ang ako kung dito'y mananatili
sa sementeryong buhay kong sadyang nakamumuhi
uuwi ako sa sambayanan, sa aking uri
at doon ay sumigla at mabuhay na mag-uli

- gregoriovbituinjr.

Liham

Liham

sinta ko't aking katalamitam

natanggap mo ba ang aking liham

sa iyo'y nais kong ipaalam

ang tulang nilikha kong kay-inam

kung hindi pa'y bakit magdaramdam

ang pusong pagsinta'y di maparam

baka sa koreo pa'y nabalam

ngunit ako'y walang agam-agam

sana sa koreo'y di masamsam

sino bang sa tula ko'y kakamkam

nagmamakata kahit di paham

sana tula ko'y di mauuyam

tula'y tunghayan mo'y aking asam

tulang pag binasa'y kaylinamnam

tulang sa tamis ay nilalanggam

kung mainit man ay maligamgam

- gregoriovbituinjr.