Payak na pananghalian

PAYAK NA PANANGHALIAN

inulam ko'y talbos ng kamote

at saka sibuyas at kamatis

gulay ay pampalakas, ang sabi

at baka rin gumanda ang kutis

payak lamang ang pananghalian

upang di malipasan ng gutom

sa munting hardin, mamitas lamang

kahit amoy mo ang alimuom

talbos ay isapaw sa sinaing

kaysa ilaga nang makatipid

hanguin pag kanin na'y nainin

ulam itong may ginhawang hatid

tara, kaibigan, salo tayo

at tiyak, mabubusog ka rito

- gregoriovbituinjr.

07.31.2024

Laro sa Hulyo

LARO SA HULYO

bawat araw, may larong Word Connect

at Sudoku na app game sa selpon

buong Hulyo'y sinagot kong sabik

na kasiyahan ang tanging layon

matapos ang maghapong pagsulat

o paggising ng madaling araw

matapos din maglinis ng kalat

o habang humihigop ng sabaw

pinakapahinga sa magdamag

at maghapon kong pagtatrabaho

upang isipan ko'y di malaspag

at upang di sumakit ang ulo

isip ng isip ng susulatin

ah, kailangan din ng pahinga

Sudoku't Word Connect ay laruin

at magpahinga ng buong saya

- gregoriovbituinjr.

07.31.2024

Tara munang magkape

TARA MUNANG MAGKAPE

tara munang magkape

dito sa bahay, pare

at magkwentuhan dine

bago lalong gumabi

kumusta ang trabaho

tumaas ba ang sweldo

o amo mo ang paldo

habang nganga kang todo

pag ako'y nag-iisa

pakape-kape muna

aklat ay binabasa

kung di tula, nobela

pahinga lang sandali

nang pagod ay mapawi

sarap ng kape't ngiti

mababakas sa labi

- gregoriovbituinjr.

07.30.2024

Pagpupugay sa atletang Pinoy sa Paris Olympics

PAGPUPUGAY SA ATLETANG PINOY SA PARIS OLYMPICS

dalawampu't dalawang Pinoy na atleta

ngayon ay kalahok sa Olympics sa Paris

lumalaban sa labing-isang kategorya

nakikipagpaligsahan at kumikiskis

halina't atletang Pinoy ay suportahan

at asam na medalya'y kanilang matamo

iuukit nila ang kanilang pangalan

sa historya ng bansa't Olympics na ito

pagbutihin ang laro nang medalya'y kamtin

lalo't ito ang pangarap at inaasam

atletang Pilipino'y suportahan natin

at tunghayan ang kanilang mga pangalan:

Carlos Yulo, Gymnastics 

Emma Malabuyo, Gymnastics 

Aleah Finnegan, Gymnastics 

Levi Jung-Ruivivar, Gymnastics 

Eumir Marcial, Boxing 

Hergie Bacyadan, Boxing 

Nesthy Petecio, Boxing 

Aira Villegas, Boxing

Carlo Paalam, Boxing 

EJ Obiena, Athletics - Pole Vault  

Lauren Hoffman, Athletics - Women's 400m Hurdles 

John Cabang Tolentino, Athletics - 110m Hurdles  

Bianca Pagdanganan, Golf 

Dottie Ardina, Golf 

Samantha Catantan, Fencing 

Kiyomi Watanabe, Judo

Jarod Hatch, Swimming 

Kayla Noelle Sanchez, Swimming 

Joanie Delgaco, Rowing 

Elreen Ando, Weightlifting 

John Ceniza, Weightlifting 

Vanessa Sarno, Weightlifting 

halina't suportahan ang atleta natin

na nagsusumikap upang medalya'y kamtin

- gregoriovbituinjr.

07.30.2024

* litratong kuha mula sa Ali Mall, Cubao

* nagsimula ang Paris Olympics ng Hulyo 26, 2024 

* talaan mula sa kawing na: https://www.preview.ph/culture/list-filipino-athletes-in-the-2024-paris-olympics-a4639-20240727-lfrm     

Soneto sa pananghalian

SONETO SA PANANGHALIAN

sa pagnilay sa paksang nanamnam

biglang aabalahin ng gutom

tiyan ko na pala'y kumakalam

nalalanghap ko na'y alimuom

kaya ako'y agad na nagsaing

naabalang muli yaring isip

ayos lang basta huwag gutumin

babalikan na lang ang nalirip

salamat, kanin ay nainin na

buti'y may natirang isdang prito

kaibigan, kumain ka na ba?

tara rito't saluhan mo ako

sa aking munting pananghalian

nang muling lumakas ang katawan

- gregoriovbituinjr.

07.30.2024

Tugon kay kamakatang Glen Sales

TUGON KAY KAMAKATANG GLEN SALES

tulad ko ang kapalaran ng makatang Glen Sales

himutok niya'y danas ko't di sa akin maalis

maraming rejection, walang award, walang fellowship

walang like, ngunit di tumitigil sa pag-iisip

upang may maitula at patuloy na kumatha

aniya'y di nawawalan ng gana sa paglikha

tulad niya, pinangatawanan ko ring mag-akda

lalo na't may samutsaring isyu, balita't paksa

tulad niya, wala mang pagkilala sa pagsulat

dahil di naman layunin ng pagkatha'y pagsikat

mahalaga'y masaya ka sa bawat madalumat

na iyong iuukit sa salitang mapagmulat

ang kaibhan lang namin, siya'y guro, ako'y tibak

siya'y guro nang bata'y matuto't di mapahamak

ako'y laman ng kalsada't gumagapang sa lusak

na kasangga ng maralita, api't hinahamak

kaya para sa akin, pagtula'y isang tungkulin

upang maisulong ang pangarap at simulain

marahil pag patay na ako'y may magbabasa rin

na sa panahon palang ito'y may makata pa rin

at sa iyo, kamakatang Glen Sales, pagpupugay

ayos lang magpatuloy kung ikasisiyang tunay

ang pagkatha, kung iyon ang ating pakay sa buhay

muli, ako'y nagpupugay, mabuhay ka! MABUHAY!

- gregoriovbituinjr.

07.30.2024

* litrato ay screenshot mula sa selpon ng makatang gala

Yanga at saplad

YANGA AT SAPLAD

napakaliit na bagay lang ito sa marami
subalit para sa akin ito'y sadyang malaki
di madali ang itaguyod ang wikang sarili
upang pagbuhusan ko ng panahong sinasabi

tulad na lang sa nasagutan kong palaisipan
ang PASO pala ay YANGA, ang SAPLAD naman ay DAM
salita bang lalawiganin o may kalaliman
kahit sa munti mang tula'y maging tulay sa bayan

bakit ba pinag-aaksayahan ko ng panahon
ang ganitong salitang animo'y sagradong misyon
sa gawaing ito ba sa hirap makakaahon?
o gawain ng makata'y sa ganyan nakakahon?

tungkulin ng makatang tulad ko ang itaguyod
ang mga ganitong salitang nakita sa krosword
tungkuling pinagsisikapan at kayod ng kayod
at pinagtitiyagaan wala man ditong sahod

marahil, sadyang ganito ang buhay ng makata
hinahawi ang alapaap ng mga kataga
nakikipagbuno sa alon ng mga salita
hagilap ang ginto sa gitna ng putik at sigwa

- gregoriovbituinjr.
07.30.2024

* litrato mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Hulyo 29, 2024, pahina 10
* 17 Pababa - Saplad - DAM
* 20 Pababa - Paso - YANGA

Hagkis at Kilatis: Isang Pagpupugay

HAGKIS AT KILATIS: ISANG PAGPUPUGAY

taospusong pagpupugay sa dalawang makata

kina Lamberto E. Antonio at Marne Kilates

akda nila sa panitikan ay kahanga-hanga

tulad ng kay Antonio na pinamagatang Hagkis

ng Talahib, na koleksyon ng kanyang mga tula

habang kay Kilates, pananaludtod ay kaykinis

nitong buwan ng Hulyo nang sila'y kapwa namatay

habang kapwa rin sila isinilang ng Nobyembre

magandang ipagdiwang paano sila nabuhay

lalo't mga tula nila'y may magandang mensahe

silang sa karaniwang tao'y laging nakaugnay

tulad ng tula ni Antonio sa mga pesante

habang si Marne ay tagasalin ng mga akda

tulad ng salin ng mga tula ni Rio Alma

muli, pagpupugay sa mahuhusay na makata

ang kanilang katha'y nspirasyon sa bansa't masa

- gregoriovbituinjr.

07.29.2024

* Lamberto E. Antonio (Nobyembre 9, 1946 – Hulyo 6, 2024)

* Mariano "Marne" Losantas Kilates (Nobyembre 5, 1952 - Hulyo 20, 2024)

* litrato mula sa LIRA (Linangan sa Imahen, Retorika at Anyo) fb page

Kalat at dumi

KALAT AT DUMI

animo ang kalsada'y luminis
ang nasabi sa akin ni misis
bagyong Carina na ang nagwalis
gabok, basura't dumi'y inalis

baka iyan ang kasiya-siya
sa ginawa ng bagyong Carina
subalit kayraming nasalanta
na dapat nating tulungan sila

ngunit bakit ba may mga kalat
na basura't plastik, anong ulat
nagbara ba sa kanal ang lekat
ganyan ba'y ating nadadalumat

kahit sa laot ang mga isda
microplastic na ang nginunguya
kaya tiyan nila'y nasisira
pagkat basura'y di mailuwa

ano ngayon ang ating tungkulin
pagkalat ng basura'y di gawin
binabahang lugar ay ayusin
ah, ito'y pag-isipan pa natin

- gregoriovbituinjr.
07.29.2024

* litrato mula sa app game na Word Connect

Pag-idlip

PAG-IDLIP

ngayong hapon ay naalimpungatan ako

nakita si alaga, tulog din tulad ko

animo'y nananaginip, aba'y tingnan mo

paa't buntot gumalaw nang kunan ng bidyo

pag tulog ba ako'y pagmamasdan din niya?

ano kayang ginagawa't aking itsura?

pansin ba niyang nagmuta ang aking mata?

o mas uunahin niya'y dagang puntirya?

paumanhin kung siya ang paksa na naman

siya kasi'y isang tapat na kaibigan

sa pag-uwi ko'y nagbibigay kasiyahan

kung may bigat ng loob ay biglang gagaan

sige, alaga, balik tayo sa pagtulog

abutin natin ang pangarap na kaytayog

at bakasakaling makapitas ng niyog

nakainom na, tayo pa ay mabubusog

- gregoriovbituinjr.

07.28.2024

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://web.facebook.com/reel/882316533741238 

Sakay sa traysikel

SAKAY SA TRAYSIKEL

sakay kami ni misis sa traysikel

nakaupo roon, siya'y siniil

ko ng halik sa pisngi, di napigil

ang damdaming tila walang hilahil

kami'y nagtungo noon sa palengke

at mga kailangan ay binili

noodles, sardinas, okra, talbos, kape,

bigas, buti't di inabot ng gabi

bumili rin ng binhing itatanim

nang umulan, nagpahinga sa lilim

habang naiisip ko nang taimtim

ang nasalanta ng bahang kaylalim

ah, dapat mayroong laman ang bahay

kung umulan man, may kukuning tunay

lalo ngayong di tayo mapalagay

baka may bagyong muling masisilay

sa traysikel sumakay kaming muli

nang sa aming bahay ay makauwi

pahinga muna, sa lakas babawi

bukas itatanim ang bagong binhi

- gregoriovbituinjr.

07.28.2024

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://web.facebook.com/reel/411971717942142

Pananaliksik

PANANALIKSIK

patuloy akong magsasaliksik

ng anumang paksang natititik

o sa lansangan ay isyu't hibik

o usaping dapat isatitik

marahil iyan ang magagawa

ng tulad kong abang mangangatha

magsaliksik, maghanap, mangapa

ng paksang dapat batid ng madla

anong isyu ng dukha't obrero

bakit dapat itaas ang sweldo

bakit dapat labanan ang trapo

at ibagsak kasama ng amo

bakit maralita'y naghihirap

dahil ba sa trapong mapagpanggap

anong sistemang dapat magagap

ng maralitang di nililingap

patuloy kong gagawin ang misyon

sa kauri't gampanan ang layon

sasaliksikin ko ang kahapon

upang iugit sa bagong ngayon

- gregoriovbituinjr.

07.28.2024

Si alaga

SI ALAGA

nakatunganga sa pinto, tila gustong lumabas 

nang binuksan ko ang pinto, ayaw namang lumabas

gabi na, di umuulan, di siya kumaripas

bumalik sa loob, dito na siya nagpalipas

ganyan si alaga, mayroong higaang sarili

di hinahayaan, baka ako'y di mapakali

aba'y ilang bubuwit na ba ang kanyang nahuli

lalabas siya sa araw, bumabalik sa gabi

kahit paano'y natutuwa kami't may alaga

na animo'y mandaragit, nag-aabang ng daga

kaya nga madalas ang inuulam ko na'y isda

tirang ulo, hasang, buntot, ay sa alagang pusa

tara, alaga ko, sa banig, tayo nang umidlip

naroon ang musa ng panitik sa panaginip

sa pagtulog makata'y patuloy na nag-iisip

sana, nasalanta ng bagyo'y tuluyang masagip

- gregoriovbituinjr.

07.27.2024

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://web.facebook.com/reel/1043137127245996 

Lumaki akong nagbabaha sa Sampaloc, Maynila pag may bagyo

LUMAKI AKONG NAGBABAHA SA SAMPALOC, MAYNILA PAG MAY BAGYO

asahan mo nang baha sa Sampaloc pag nagbagyo
kaya bata pa lang ako, pagbaha'y nagisnan ko
pinapasok ang loob ng bahay ng tubig-sigwa
bibili nga ng pandesal ay lulusong sa baha

ilang beses palutang-lutang ang tanim ni Ina
kinakapa ko sa baha tanim niyang orkidya
pag may bibilhin sa tindahan, ako ang lulusong
dapat alam mo saan may butas nang di mahulog

nasa kinder pa lamang ako'y akin nang nagisnan
na isang malaking ilog ang highway ng Nagtahan
bababa kami noon ng dyip galing sa Bustillos
pakiwari ko'y kahoy pa ang tulay doong lubos

matapos naman masunog ang likod-bahay namin
sinemento na ang Nagtahan nang ito't tawirin
upang pumasok sa eskwela, maputik ang landas
kaya suot kong sapatos ay may putik madalas

subalit laging nagbabaha pa rin sa Sampaloc
kaya nagbobota pag sa eskwela na'y papasok
pinataasan na ni Ama ang sahig ng bahay
ngunit ang lugar ng Sampaloc ay mababang tunay

sa nakaraang bagyong Carina, muling lumubog
ang aming bahay nang pumasok ang baha sa loob
nagbabalik ang alaala noong ako'y bata
na ako nga pala'y lumaki sa bagyo't pagbaha

- gregoriovbituinjr.
07.27.2024

* litrato ay screenshot sa selpon, mula sa GMA News, Hulyo 24, 2024

Palaisipan

PALAISIPAN

bata pa'y nagsasagot na ako

ng krosword sa samutsaring dyaryo

umaga pa dyaryo'y bibilhin ko

upang krosword ay sagutan dito

sa palaisipan nahahasa

ang aking bokabularyo't diwa

nababatid ang mga salita

sa kasalukuyan, bago't luma

krosword ay malaking naitulong

nang wikang Filipino'y isulong

ang wikang mamahalin mong bugtong

tulad kong nagmamakata ngayon

nakaupo man sa gilid-gilid

sa krosword may tulang malulubid

salitang tinahi ng sinulid

tiyak sa dibdib may sayang hatid

- gregoriovbituinjr.

07.26.2024

* palaisipan mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Hulyo 26, 2024, p.10

21 patay kay 'Carina'

21 PATAY KAY 'CARINA'

inulat ng dalawang pahayagan

namatay ay dalawampu't isa na

kaya ingat-ingat, mga kabayan

dahil kaytindi ng bagyong 'Carina'

apat ang namatay sa Central Luzon

sa Calabarzon, sampu ang namatay

pito sa National Capital Region

dahil sa bagyo'y nawalan ng buhay

nasugatan ay labinlimang tao

habang lima yaong pinaghahanap

ayaw mang dinggin ang ulat na ito

ngunit mahalagang ito'y magagap

bakasakaling may maitutulong

paano kung tayo ang nasalanta

lalo't namatay ay walang kabaong

na tinangay ng baha, ni Carina

baka mayroon tayong kamag-anak

na walang kuryente't di na mabatid

ligtas ba o natabunan ng lusak

sana'y nasagip, ang mensaheng hatid

- gregoriovbituinjr.

07.26.2024

* ulat mula sa headline ng pahayagang Bulgar at Pilipino Star Ngayon, Hulyo 26, 2024

Si Pacquiao ang Asian Athlete of the Century

SI PACQUAIO ANG ASIAN ATHLETE OF THE CENTURY

taasnoong pagpupugay sa Pambansang Kamao

sa natatanging pagkilala pang natanggap nito

aba'y Asian Athlete of the Century na si Pacman

sa bansa'y isa na namang malaking karangalan

sa Top Twenty Five Asian Athlete siya ang nanguna

sa boksing ay walang kaparis ang nakamit niya

si Pacquiao ang natatanging boksingerong nagkampyon

sa walo, oo, walong magkakaibang dibisyon

sa tatlong dekadang karera'y nakitang magaling

limang beses na Fighter of the Year ng Ring Magazine

na pag humabol ng suntok ay PacMan, namamakyaw

kaya karangalan ay nakamit ni Manny Pacquiao

maraming salamat, Manny, mabuhay ka! Mabuhay!

sa iyo, buong bansa'y taasnoong nagpupugay!

at sa nagbigay ng karangalan, ang E.S.P.N.

pasasalamat sa inyo'y mula sa puso namin!

- gregoriovbituinjr.

07.26.2024

* ulat mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Hulyo 26, 2024, pahina 12

* ESPN - Entertainment and Sports Programming Network

* talaan ng 25 Asian Athlete of the Century mula sa kawing na: https://www.espn.ph/espn/story/_/id/40632727/top-25-asian-athletes-21st-century 

Meryendang abukado

MERYENDANG ABUKADO

bigay lang sa amin ang abukado

na nang bata pa'y aking paborito

sa gitna abukado'y hinati ko

binukod muna ang naroong buto

ang laman ay kinayod kong talaga

saka ko nilagay sa aking tasa

kaunting asukal ay nilagay pa

saka aking hinalo ng kutsara

subalit si misis ay di mahilig 

sa prutas, kaya ako ang kumahig

ng abukadong kaytamis, malamig

sa dila't animo'y nakakakilig

marami pong salamat sa nagbigay

at maganda ito sa pagninilay

tila ba tula ko'y nagiging tulay

upang daigdig ay maging makulay

- gregoriovbituinjr.

07.25.2024

Balitang Carina

BALITANG CARINA

tinunghayan ko ang pahayagan

ngayong araw, kaytitinding ulat

ng unos na naganap kahapon

nagbaha ang buong kalunsuran

nilampasan na ang bagyong Ondoy

sa buong pagluha ni Carina

baha sa maraming kabayanan

mga pamilya'y sinaklolohan

dahil nagsilubog ang tahanan

nilikha iyon ng kalikasan

ipinakita ang buong ngitngit

nagngangalit ang klima at langit

climate action na nga'y kailangan

upang matugunan ang naganap

subalit anong gagawing aksyon

makipag-usap sa P.M.C.J.,

K.P.M.L., Sanlakas, B.M.P.,

S.M. ZOTO, CEED, A.P.M.D.D

samahan natin sila sa rali

panawagan: climate emergency

mag-shift sa renewable energy

climate adaptation, mitigation

ipagbawal na ang mga coal plant

pati ang liquified natural gas

kontakin ang Bulig Pilipinas

para sa ating maitutulong

sa mga biktima ni Carina

kailangan ng kongkretong aksyon

para sa sunod na henerasyon

na may ginawa rin tayo ngayon

- gregoriovbituinjr.

07.25.2024

* litrato ay mga headline ng pahayagang Abante Tonite at Pilipino Star Ngayon, Hulyo 25, 2024

* PMCJ (Philippine Movement for Climate Justice)

* KPML (Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod)

* BMP (Bukluran ng Manggagawang Pilipino)

* SM-ZOTO (Samahan ng Mamamayan - Zone One Tondo Organization)

* CEED (Center for Energy, Ecology, and Development)

* APMDD (Asian People's Movement on Debt and Development)

Palikero

PALIKERO

bata pa nang salitang palikero'y batid

dahil sa kapitbahay, tatak iyon ng dyip

ang "Palikerong Banal" agad ang naisip

na namamasada noon sa Balic-Balic

salita iyong sagot sa palaisipan

noong una'y di ko agad mawari naman

Babaero: Tatlumpu't Dalawa Pahalang

aba'y Palikero pala ang kasagutan

halos ilang dekada na, gayon katagal

batid ko na ngayon ang Palikerong Banal

salitang magkataliwas, di magkatambal

na kahulugan pala'y Babaerong Banal

salamat sa krosword at tayo'y natututo

ng lumang salita tulad ng Palikero

di ko na nasangguni pa ang diksyunaryo

sapat nang batid, Palikero'y Babaero

- gregoriovbituinjr.

07.25.2024

* krosword mula sa pahayagang Abante Tonite, Hulyo 25, 2024, p.7