Muni sa naganap noong Mayo Uno 2021

MUNI SA NAGANAP NOONG MAYO UNO 2021

galit ang manggagawa pagkat itinaboy sila

ng mga pulis, nagsama-sama raw sa kalsada

Araw ng Paggawa, manggagawa'y may disiplina

katulad din ng pagiging obrero sa pabrika

Araw ng Paggawa, kaarawan ng manggagawa

dapat ipagdiwang ang kasaysayang pinagpala

na ipinagwagi ang walong oras na paggawa

na ipinagwagi ang maraming batas sa bansa

tinaboy ng mga pulis na alam lang sumunod

utos iyan sa itaas, dapat lang daw sumunod

nagpasensya na lang, baka mapalo pa sa likod

di pa organisado kaya di pa makasugod

patungo sa Mendiola upang doon ay ilahad

ang samutsaring kahilingan at isyu'y ilantad

kontraktwalisasyon ay tanggalin, ay di natupad

ayudang sapat. wala nga bang pondo o kaykupad

manggagawa'y nagtayo rin ng community pantry

nagdadamayan at nagbayanihan ang marami

datapwat sa palasyo'y balewala ang ganire

patutsada pa ni Duterte, sila'y ignorante

tindig ng manggagawa, patalsikin ang inutil

kontraktwalisasyon pala'y di kayang ipatigil

kayraming buhay pang walang due process na kinitil

bansa pa'y pinamimigay na sa Tsina ng taksil

kaisa ng manggagawang itaguyod ang tama

kaya lipunang makatao ang inaadhika

Mayo Uno, kasama ko'y manggagawang dakila

na bumubuhay sa daigdig, lipunan, at bansa

- gregoriovbituinjr.

Panaghoy ng maglulupa

PANAGHOY NG MAGLULUPA

patuloy ang pakikibaka bilang maralita

at ipaglaban ang karapatan ng kapwa dukha

patuloy sa pagkilos ang tulad kong maglulupa

upang itaguyod ang tindig, prinsipyo't adhika

dapat tuluyang palitan na ang sistemang bulok

na pang-aapi't pagsasamantala'y mula rurok

ng lipunang sanhi ng maraming paghihimutok

ng madlang dahil sa kahirapan ay nakalugmok

ako'y maglulupang nagnanasa ng pagbabago

ng lipunang ang naghahari'y mga asendero,

negosyante, kapitalista, elitistang tuso

na tanging pribilehiyo'y pag-aaring pribado

ako'y maglulupang ang nais ay lipunang pantay

na pagbuo ng makataong sistema ang pakay

ang hustisya'y kunin, pagkat di kusang ibibigay

at karapatang pantao'y itaguyod ng tunay

ako'y maglulupang maraming isyung tinatagos

sa isyung kalikasan, basura, plastik at upos

sa isyung pabahay, magkabahay kahit hikahos

sa isyung obrero, kontraktwalisasyon, matapos

oo, ilaban ang karapatan at katarungan

tungo sa pagtatayo ng makataong lipunan

di makasarili, buhay na'y inalay sa bayan

maglulupang naninindigan hanggang kamatayan

- gregoriovbituinjr.

World No Tobacco Day ang huling araw ng Mayo

WORLD NO TOBACCO DAY ANG HULING ARAW NG MAYO

World No Tobacco Day pala'y huling araw ng Mayo

at sa gawaing pagyoyosibrik ay naririto

United Nations umano ang may pakana nito

upang marami'y tumigil na sa pananabako

pagkat tayo'y may karapatan daw sa kalusugan

at malusog na pamumuhay sa sandaigdigan

upang pangalagaan din daw ang kinabukasan

ng mga susunod pang salinlahi't kabataan

ang World Health Assembly'y nagpasa ng resolusyon

upang maiguhit ang pandaigdigang atensyon

sa pagkamatay at sakit na nangyayari noon

dulot ng tabako't paninigarilyo ng milyon

at huling araw ng Mayo'y kanilang itinakda

bilang World No Tobacco Day, pinaalam sa madla

ngunit kayraming kumpanyang ito ang ginagawa

kung ipasara'y walang trabaho ang manggagawa

ang tabako't sigarilyo'y parehong hinihitit

may epekto sa katawan, yosi man ay maliit

tindi ng epekto sa baga'y  nagdulot ng sakit

basurang upos nama'y iniintindi kong pilit

gayunman, sang-ayon ako sa konseptong kayganda

tinutukan ko naman ay upos na naglipana

pagyoyosibrik ko'y pagbabakasakali muna

baka sa mga upos ng yosi'y may magawa pa

- gregoriovbituinjr.

* ayon sa World Health Organization: 

"In 1987, the World Health Assembly passed Resolution WHA40.38, calling for 7 April 1988 to be "a world no-smoking day. In 1988, Resolution WHA42.19 was passed, calling for the celebration of World No Tobacco Day, every year on 31 May."

Salimbubog

SALIMBUBOG

kung dikyang kulay puti'y palutang-lutang sa dagat

mayroon din palang dikyang itim sa tubig-alat

salimbubog ang tawag kaya huwag malilingat

baka mangati ka kaya sa pagligo'y mag-ingat

bakit kaya ito pinangalanang salimbubog

dahil pag natibo ka nito'y para kang nabubog

salitang Hiligaynon, na maganda nang isahog

sa pagtula ng may pagsuyo, saya, hapdi't libog

kung kasama pa ang pamilya'y pag-ingatang lalo

at patnubayan ang mga anak sa paliligo

pag nakagat ng salimbubog ay masisiphayo

o kung dikya man iyon ay tiyak na manlulumo

mag-ingat sa dikyang puti't salimbubog na itim

mag-ingat sa dikya't salimbubog lalo't dumilim

lalo't naglulunoy na may problemang kinikimkim

lalo't nagbababad sa tubig ng may paninimdim

samutsaring suliranin man ay di matingkala

batid man ang kapaligira'y pag-ingatang kusa

baka madale ng salimbubog ay matulala

at madarama'y nakakagulo sa iyong diwa

- gregoriovbituinjr.

* salimbubog - dikya na kulay itim, mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 1087

Community pantry ng mga Pinoy sa Thailand

COMMUNITY PANTRY NG MGA PINOY SA THAILAND

di na lang sa Timor Leste kundi sa Thailand na rin

ang diwa ng community pantry ay nakarating

sadyang ang bayanihan ay damayang anong galing

pati O.F.W. na pamilya'y di kapiling

patunay itong buhay na buhay ang bayanihan

na sa kabila man ng pandemya'y nagtutulungan

nasa Thailand man, magbigay ayon sa kakayahan

at kumuha lang ayon sa iyong pangangailangan

nangibangbayan na kayo upang magsakripisyo

malayo sa pamilya'y doon nakapagtrabaho

sino pa bang magtutulungan kundi kayo-kayo

ang bayanihan nga'y dinala sa lupa ng dayo

tunay na kulturang di lang sa libro mababasa

nagbabayanihan na, nagdo-door-to-door pa sila

salamat, kayo'y sadyang kahanga-hangang talaga

tunay na mga bayani ng bayan at pamilya

- gregoriovbituinjr.

Ang magtanim ng puno

ANG MAGTANIM NG PUNO

sinabi noon ng isang polimatong Bengali

at makatang nagngangalang Rabindranath Tagore

ang magtanim ng puno, mag-alaga't magpalaki

kahit sa lilim nito'y di sumilong o tumabi

ay nauunawaan na ang buhay na sakbibi

sa sinabi ako'y nagpapasalamat ngang sadya

bilang napaisip at talagang napatingala

dapat na akong magtanim ng puno't magsimula

pagtatanim ko sa paso'y ngayon ko naunawa

na sa kalikasan at sa kapwa'y may magagawa

halina't magtanim ng puno upang mga ibon

ay may matatahanan kung saan sila hahapon

mga ibong malaya, sa hawla'y di ikukulong

at mga tao'y sa lilim ng puno magkakanlong

pipitas ng bunga nito nang maibsan ang gutom

- gregoriovbituinjr.

* litrato mula sa google

Ginisang wombok

GINISANG WOMBOK

kaysarap ng inulam kong wombok o petsay Baguio

na sa isang sibuyas at bawang ay ginisa ko

pang-almusal, pananghalian, hapunan na ito

kahit isang wombok lang, pangmaramihang totoo

dito'y pumilas lang ako ng nasa sampung dahon

makapal pa ang wombok, pangsanlinggo yata iyon

tantya ko'y higit limampung dahon pa ang naroon

tamang pang-ulam para sa maraming nagugutom

kung dahon ng petsay sa Maynila'y pito o walo

baka ang sangkilong wombok ay animnapu't tatlo

kaya laking pasalamat ko sa wombok na ito

pagkat ilang araw din itong pagkain, panalo!

nagsaliksik ako hinggil sa wombok at maarok

ang iba pang uri ng petsay na dito'y kalahok

sa U.P. Diksiyunaryong Filipino'y walang wombok

idagdag ito sa diksyunaryo'y aking paghimok

tara, ang niluto kong ginisang wombok ay tikman

ako'y sabayan na rin ninyo sa pananghalian

tiyak madarama ninyo'y di lamang kabusugan

kundi masasarapan pa kayo't masisiyahan

- gregoriovbituinjr.

05.05.2021

Pangulo, hayaan ang mga community pantry

PANGULO, HAYAAN ANG MGA COMMUNITY PANTRY

di niya tanggap nasapawan ang pamahalaan

dahil din naman ito sa kanilang kabagalan

ng pagbibigay ng ayuda't napagdiskitahan

naman ay community pantry na nagdadamayan

bakit ba nagsisulputan ang community pantry

baka tingin ng masa, gobyerno'y wala nang silbi

tingin nila'y walang magawa ang gobyernong bingi

may pandemya'y nagugutom na ang masang kayrami

kaya magandang insiyatiba ang bayanihan

nagtutulungan, nagdadamayan ang taumbayan

kaygandang diwa, magbigay ayon sa kakayahan

at kumuha ayon sa iyong pangangailangan

ang pakiramdam ni Duterte'y nasapawan sila

nitong community pantry kaya binanatan na

tinawag na ignorante ang nag-oorganisa

ng mga community pantry, gobyerno'y nahan ba?

oo, tanong ng bayan, nasaan na ang gobyerno

alalahaning kayraming nawalan ng trabaho

alalahaning laksa ang nagugutom na tao

alalahaning ayuda sa tao'y atrasado

ngayon, community pantry ang napagdiskitahan

panawagan namin, huwag itong pakialaman

hayaan mo nang ang bayan ay nagbabayanihan

lalo'y kaytagal ng tulong mula pamahalaan

- gregoriovbituinjr.

Dapat mag-resign na si Teddy Boy Locsin

DAPAT MAG-RESIGN NA SI TEDDY BOY LOCSIN

bakit ka nagsori, Locsin, di ko maunawaan

kapit tuko ka pa rin sa pwesto mo, bakit naman

magsosori lang matapos Tsina'y iyong banatan

aba'y mas honorable pa kung nag-resign ka na lang

maganda na ang iyong ginawa't ipinakita

bilang senyales na di dapat manakop ang Tsina

sa West Philippine Sea, di pa upang pikunin sila

na pag napikon ay maglulunsad sila ng gera

kaya ka ba nagsori ay natakot kay Duterte

tatanggalin ka sa pwesto pag hindi ka nagsori

aba'y dapat nag-resign ka na lang bilang mensahe

at baka maituring ka pang taong honorable

nang magsori'y nagmukha kang walang paninindigan

para bang napunta ang bayag mo sa lalamunan

naggalit-galitan lang ba, at di pala palaban?

kung tao kang honorable, buting mag-resign na lang

subalit sinayang mo ang isang pagkakataon

di tulad ni Jose Abad Santos noong panahon 

ng Hapon, na di siya sumuko sa mga Hapon

sa harap ng anak ay pinaslang ng mga iyon

kapuri-puri ang ginawa kahit na mamatay

isa iyong pagkakataong bihirang ibigay

ng kasaysayan, ang pagkakataon mo'y sinablay

dahil ba sa pwesto'y nais mangunyapit pang tunay?

- gregoriovbituinjr.

Face mask sa ilalim ng dagat

FACE MASK SA ILALIM NG DAGAT

bukod sa upos ng yosi't plastik sa karagatan

pati mga binasurang face mask na'y naririyan

bakit ba karagatan ay ginawang basurahan

paano ito nangyari't sinong may kagagawan

dapat may patakaran kung saan lang itatapon

ang mga face mask at face shield pag binasura iyon

kawawa pati mga isdang face mask ay nilalamon

na ayon sa ulat, nahahalo sa lumot iyon

lalo't nagiging microplastic ang mga basura

sa dagat, na sa liit ay di natin nakikita

pag kinain ng isda, tanggalin man ang bituka

at kinain natin ang isda, aba'y paano na

kaya pagtatapon ng face mask ay dapat isipin

subalit may balita noong di dapat gayahin

nilagay daw sa unan ang face mask na binenta rin

sa murang halaga subalit ito'y mali't krimen

dapat magkaroon ng batas ang pamahalaan

kung anong tamang gawin sa mga face mask na iyan

o gumawa ng inisyatiba ang taumbayan

nang face mask ay di maging basura sa karagatan

- gregoriovbituinjr.

Dalawang nakahahalinang pamagat

DALAWANG NAKAHAHALINANG PAMAGAT

dalawang pamagat ang sa akin nakahalina

sa eskaparate ng bookstore ay aking nakita

ang isa'y paano makakaligtas sa pandemya

habang paano naman hindi mamatay ang isa

sadyang napapanahon ang mga nasabing aklat

sa pandemya'y kayraming namatay, kagulat-gulat

nais kong basahin ang nilalaman kung mabuklat

nais ko sanang bilhin, ngunit salapi'y di sapat

kung may pera, gutom muna'y uunahing lutasin

at kung may sobrang salapi saka libro'y bibilhin

kapara ba nito'y survival kit? anong gagawin?

tulad ng bagyo, lindol, sunog, pag nangyari man din?

tiyak na matatalakay dito ang kasaysayan

ang Spanish influenza ng siglong nakaraan

ang Bubonic Plague na milyon ang namatay naman

ang Black Death na sa Asya't Europa ang dinaanan

paano nakaligtas ang madla noon sa sakit

pandemya'y paano natakasan ng mga gipit

ah, pagbili ng aklat nga'y bakasakaling pilit

habang naritong tila sa patalim kumakapit

- gregoriovbituinjr.

* litratong kuha ng makatang gala sa Fully Booked sa Gateway sa Cubao.

Peyon tugaw

PEYON TUGAW

kumbaga sa chess o ahedres iyon ay touch move na

di maaaring ibalik pag iyo nang natira

di na mababago ang naisulong mong piyesa

tawag pala'y peyon tugaw kapag sa larong dama

may lokal na katawagan, salitang Ilokano

sa gayong maling tira't patakaran pala ito

ang touch move sa Ingles ay may katumbas pala rito

peyon tugaw ang lokal na salita natin dito

touch move ka na, peyon tugaw ka, anang manlalaro

kaya mandaraya'y sa hiya tiyak manlulumo

salitang ambag sa isports na di dapat maglaho

isa ring disiplina't paghusayan pa ang laro

kaya peyon tugaw ay salitang gamiting sadya

na ambag sa pagpapaunlad ng sariling wika

sa mga torneyo ay gamitin na ang salita

upang mabatid ng masa't gamitin nilang kusa

kaysarap ilapat sa tula ang wikang sarili

magpatuloy lang magsaliksik ng mga ganiri

ilapat sa tula bakasakaling makumbinsi

ang bayan na sa wika ay makapagsasarili

- gregoriovbituinjr.

* peyon tugaw - salitang Ilokano, na ang ibig sabihin ay patakaran sa larong dama na hindi na maaaring ibalik ang naisulong na piyesa at magbago ng tira, mula sa UP Diksiyonaryong Filipino, pahina 965.

Pinababantayan ang mga community pantry

PINABABANTAYAN ANG MGA COMMUNITY PANTRY

sa ulat, higit tatlong daang community pantry

ang binabantayan ng kapulisan, na ang sabi

dapat health protocol ay nasusunod ng marami

di ba dahil community pantry'y communist party?

sana naman, hindi sila nagkamali ng dinig

community pantry na sa damayan nakasandig

at di communist party na kanilang inuusig

kundi'y parang community pantry na'y nilulupig

grabe, subalit iyon ang sinabi sa balita

sana'y pagbantay sa health protocol ang ginagawa

at di ang manmanan yaong mga nangangasiwa

na bayanihan mismo'y tinatakot, ginigiba

ang community pantry'y anong ganda ng konsepto

ngunit binanatan pa ng ignoranteng pangulo

ignorante raw ang mga nagpasimuno nito

gayong nagbabayanihan naman ang mga tao

gulat sila nang community pantry'y magsulputan

ramdam kasi ng rehimen na sila'y nasapawan

kaya community pantry na'y pinababantayan

subalit patuloy pa rin ang pagbabayanihan

mahabang pila ng taong gutom ay napapansin

na sa pamilya'y nais mag-uwi ng makakain

sundin ng community pantry ang social distancing

bakasakaling pulisya'y iyon lang ang naisin

- gregoriovbituinjr.

Hazard pay ng mga frontliner, ibigay

HAZARD PAY NG MGA FRONTLINER, IBIGAY

hazard pay o sahod sa mapanganib na gawain

na tulad ng mga medical frontliners sa atin

dahil sa pananalasa ngayon ng COVID-19

marapat lang na hazard pay nila'y ibigay na rin

subalit may ulat na iyon ay naaantala

iyon ang sinabi ng mga nars at manggagawa

may trabaho sa gitna ng pandemya'y walang-wala

at pag nagutom pa ang pamilya'y kaawa-awa

ang hazard pay ba nila'y kailan pa ibibigay?

kung sa sakit ba manggagawa'y mawala nang tunay?

kung kanilang pamilya'y sinakbibi na ng lumbay?

sinong dapat makinig? sinong dapat umalalay?

ibigay ang hazard pay ng mga frontliner natin

ito'y munting kahilingan nilang dapat lang dinggin

- gregoriovbituinjr.

Ulam na talbos ng sayote

ULAM NA TALBOS NG SAYOTE

padala naman ni misis ang talbos ng sayote

iba sa nakasanayang talbos ng kamote

inilaga ko't isasawsaw sa toyong may sili

aba'y napakasarap, baka ako'y makarami

tara, kain tayo, talbos ng sayote ang ulam

pag natikman mo, alalahanin mo'y mapaparam

oo, sapagkat ganito ang aking pakiramdam

lalo't magana kang kumain dahil malinamnam

nakapagtanim na rin ako minsan ng ganito

sayoteng magugulang ang sa lupa'y ililibing mo

at susuloy na ito ng ilang buwan o linggo

kasama si misis ay itinanim namin ito

ngayon, may pang-ulam nang talaga namang kaysarap

upang may makain kahit ang buhay ay mahirap

tatalbusin lamang ang dulo ng mga pangarap

lalo na't may pandemyang kagutuman ang kaharap

- gregoriovbituinjr.

Pulutgata sa Mindanao

PULUTGATA SA MINDANAO

minsan na kaming nagpunta ng Mindanao ni misis

nang dumalo sa Third Philippine Environment Summit

kasalamuha'y grupo't kapwa environmentalists

umalalay sa mga nag-organisa ng summit

nakapag-ikot din sa marami roong tanawin

bukod sa Cagayan de Oro ay sa Bukidnon din

mahalagang pagmumulat ang aming mga gawain

upang ating kalikasan ay alagaan natin

magandang gawain, memorableng karanasan

na kalagayan ng kalikasan ay pag-usapan

na maraming problemang dapat bigyang kalutasan

napagtantong mapangwasak ay sa tubo gahaman

ugali lang ng tao ang tukoy nilang problema

na sila ring di masabing problema'y ang sistema

subalit mabuti na ring sila'y nag-aalala

habang pulutgata nami'y di naman naabala

- gregoriovbituinjr.

Katha lang ng katha

KATHA LANG NG KATHA

di na rin makasali sa anumang paligsahan

wala ring mapagsulatang anumang pahayagan

grupo-grupo kasi, anang makatang kaibigan

kung sinong kakilala ang mayroong karangalan

subalit ako'y di naman talaga sumasali

nadala na ako kay Rio Alma sa sinabi

pulos social realism daw ang aking putahe

at sumasalamin sa mga katha ko't diskarte

tanggap ko naman ang kanyang mga sinabing sadya

ngayon nga'y isa lang akong makatang maglulupa

naglilingkod sa pambansang samahang maralita

kasama rin sa pakikibaka ng manggagawa

di man sumasali sa paligsahan ng pagsulat

bagamat dating nagpasa sa Palanca't inalat

mabuting magsulat ng tula kung may mamumulat

at kung may magbabasa ng aking mga sinulat

kumakatha di upang manalo sa paligsahan

kundi ang magsilbi sa pagbabago ng lipunan

katha lang ng katha, iyon ang aking panuntunan

at bakasakaling may ambag sa kinabukasan

- gregoriovbituinjr.

* litratong kuha ng makatang gala sa lalawigang kanyang napuntahan

Pagtambay sa kapehan

PAGTAMBAY SA KAPEHAN

ako'y nagkape muna't si misis ay hinihintay

upang sunduin sa trabaho habang nagninilay

ng samutsaring paksa't pagsusulat ng sanaysay

mainit-init pa ang kape'y hihiguping tunay

minsan, sumasagot ng palaisipang Tagalog

o kaya'y magbabasa ng mga librong di bantog

maya-maya'y tatawag na ang mutyang sinta't irog

upang ako'y puntahan niya't siya'y papanaog

at kami'y magkakapeng sabay doon sa kapehan

ngunit naka-social distancing pa rin sa upuan

bawal kasing magtabi at baka magkahawaan

kahit na laging magkatabi sa silid-tulugan

kaysayang magkape lalo't kaytamis at kaysarap

habang kasama ang diwata sa bawat pangarap

di mo mararamdaman ang nararanasang hirap

dahil sa pandemyang di mabatid ang hinaharap

maraming salamat, nakakatambay sa kapehan

kaysa naman patulog-tulog doon sa pansitan

sa kapeng mainit, gising na gising ang kalamnan

at maraming paksang pagulong-gulong sa isipan

- gregoriovbituinjr.

Masarap na Hawaiian dish

MASARAP NA HAWAIIAN DISH

sa T.V. nga, Hawaiian dish ay makatawag-pansin

nakakatuwang pakinggan ang kanilang lutuin

masarap kaya ito kung sakaling papapakin

aba'y talaga naman, mukhang kaysarap kainin

pinaksa sa telebisyon ang kultura sa Hawaii

pati iba't ibang lugar doon ang natalakay

pinanood, pinakinggan, ngayon ay nagninilay

nakatingin sa kisameng nangangarap ng husay

ngunit di ko pa napuntahan ang lugar na iyon

na kayrami raw naggagandahang tanawin doon

kung may pera lang ay masarap doong magbakasyon

doon magsusulat ng mga panibagong hamon

berde rin ang utak nitong naglagay ng pamagat

na sa taga-Hawaii ay karaniwan lang na sulat

subalit sa Pinoy, kahulugan nito'y dalumat

na ngingiti ka na lang upang ikaw ay kumagat

Oh, kaysarap ng Hawaiian dish, nais kong matikman

na baka rito'y katumbas ng kalamay o suman

ngunit sa tanda ko nang ito, ako'y mahihirapan

Hawaiian dish na ito'y hahanapin dito na lang

- gregoriovbituinjr.

* litratong kuha mula sa Unang Hirit ng GMA7, 05.03.2021

Dapat daw nating i-monitor ang sarili

DAPAT DAW NATING I-MONITOR ANG SARILI

wala raw social distancing ang nakita sa T.V.

yaon daw mga nagsidalo sa Labor Day rally

kaya Kagawaran ng Kalusugan ay nagsabi

nagpaalalang i-monitor natin ang sarili

walang masama, tama lamang ang magpaalala

upang malayo tayo sa nakaambang sakit pa

na sa buong mundo'y patuloy na nananalasa

salamat, tungkulin n'yong magpaalalang talaga

subalit araw-araw nang tayo'y nasa panganib

nariyan ang gutom, kahirapan, saanmang liblib

ngayon, nahaharap sa sakit na naninibasib

na pag-aalaga sa sarili'y talagang tigib

sino bang gustong lumabas upang magkasakit lang

dahil Mayo Uno ito'y lumabas ng lansangan

sa Araw ng Paggawa sa buong sandaigdigan

upang ipahayag ang prinsipyo't paninindigan

gayunman, salamat po sa paalala, salamat

i-monitor ang sarili'y tama at nararapat

kung may lagnat, magpatingin na't baka pa mabinat

ayaw nating maghawahan, lalo't buhay pa'y salat

- gregoriovbituinjr.